Introductie
Dit document biedt een schets van een trend in de wereld van (schade)verzekeringen voor bedrijven. Een ontwikkeling die zich steeds nadrukkelijker laat zien en die, naar mening van Riskonet, op den duur nadelig kan gaan uitpakken voor het draagvlak voor risicopreventie.
We hebben het over de rol die sprinklersystemen anno 2020/2021 spelen in het eisenpakket van verzekeraars. Een investering in deze systemen wordt steeds vaker als voorwaarde gesteld voor acceptatie c.q. verzekerbaarheid.
Deze trend zet de verhoudingen tussen verzekeraars en klanten onder druk en haalt de aandacht weg van het totale palet aan risicobeheer en risicofinancieringsbeheermaatregelen die beschikbaar zijn. En daarnaast heeft het vaak ook een negatieve invloed op de wijze waarop bedrijven kunnen ondernemen.
Het doel?
De ontwikkelingen die in deze Discussion Paper worden geschetst, zijn belangrijk genoeg om goed overdacht te worden. Ze zijn stof tot nadenken, tot een goed gesprek en, graag, ook tot een goede discussie. Daarmee hoopt Riskonet te bereiken dat verzekeraars en ondernemers op open, transparante wijze samen kunnen nadenken over het reduceren van risico’s én van mogelijke schade.
De dialoog over de toepassing van sprinklers – want daar gaat deze paper over – moet helderheid brengen over de rol, de toepassing en de voordelen van sprinklersystemen, maar ook over de beperkingen. Een eerlijke discussie kan sprinklersystemen (weer) in het juiste perspectief plaatsen.
Een dialoog met en voor wie?
- Verzekeraars
- Ondernemers
Wat is het probleem?
Op dit moment stellen verzekeraars steeds vaker de installatie van sprinklersystemen verplicht om voor een (schade) verzekering in aanmerking te komen. Dit geldt ook voor bedrijven waarvan het risicoprofiel de afgelopen jaren niet is veranderd! Er dreigt aan de ene kant een overwaardering van het belang van sprinklerinstallatie. Aan de andere kant ligt er een onderwaardering in het verschiet van maatregelen die grote, positieve impact kunnen hebben op het risico- profiel van een object. Sprinklers kunnen de schade van een calamiteit beperken, maar doen niets aan het beperken van de kans.
De observatie is geboren in een jaar waarin de verzekeringsmarkt aanzienlijk is verhard. Verzekeraars stellen vast dat hun verdiensten onder druk staan, door een toenemend aantal natuurschades en andere oorzaken. Het is zonder meer te begrijpen dat verzekeraars zoeken naar mogelijkheden om risico’s en schadehoogte te beperken – en in het algemeen: een boterham te verdienen. Dat doen ze door dekkingsbeperkingen te hanteren, premies te verhogen en eisen te stellen aan de wijze waarop ondernemingen/verzekerden risico’s en schades trachten te hanteren en beperken. Daarbij wordt niet alleen naar het maximale negatieve schadescenario gekeken, maar in toenemende mate ook naar alle normale schadescenario’s.
Daarbij is een opvallende ontwikkeling te zien. In steeds meer gesprekken en onderhandelingen over schadeverzekeringspolissen duikt de wens of eis op dat ondernemingen sprinklers installeren. De reden is op zich te begrijpen. Als een bedrijf een sprinklerinstallatie heeft geïnstalleerd, brengt dat het normale schadescenario terug tot een laag bedrag. In die zin is de maatregel effectief, tenminste voor wie alleen naar schadescenario’s wenst te kijken.
In de praktijk besteden bedrijven en verzekeraars vaak slechts beperkt aandacht aan het reduceren van de kans op een schade/calamiteit. Dat is bijzonder spijtig. Extra focus op kansreductie (goed analyseren, organisatorische maatregelen, investeringen in onderhoud en structureel aandacht voor veilig werken) kan grote positieve effecten hebben op het integrale risicoplaatje. Riskonet pleit ervoor dat verzekeraars meer werk maken van de analyse van schadestatistieken: het delen van informatie over veel voor- komende ontstaans-oorzaken van schade kan kansreductie bij bedrijven ondersteunen!
De impact van een installatie
Een belangrijke vaststelling op dit punt in de schets is deze: voor sommige bedrijven is installatie van sprinklers in bestaande bebouwing geen optie. Bij de ene onderneming is installatie fysiek onmogelijk vanwege de lay-out van een productie of logistieke ruimte. In een ander geval, bijvoorbeeld als een opslaglocatie relatief laag is, beperkt de installatie verticale opslagmogelijkheden. Eén opdrachtgever van Riskonet raakte zo een derde van de effectieve opslagruimte kwijt, waardoor investeren in extra opslagcapaciteit noodzakelijk werd.
In weer een ander geval is de impact van de installatiewerkzaamheden zo groot – door tijdelijk stilleggen en verplaatsen van productie – dat een enorme extra kostenpost ontstaat. Daarbij zijn de arbeidskosten voor installatie in bedrijven en complexe omgevingen zeer hoog. En tenslotte zijn er ook talloze bedrijven die de investering simpelweg niet kunnen dragen. En soms wordt zelfs een sprinklerinstallatie gevraagd waar deze aantoonbaar géén toegevoegde waarde kan leveren.
In een aantal gevallen in de Riskonet-praktijk is de situatie ontstaan dat de onderneming met een groot verzekerd belang feitelijk niet meer te verzekeren is. Onverzekerbaarheid is soms ook een reële bedreiging voor ondernemingen.
Terug naar de kern. Wanneer de verzekeringspolissen moeten worden vernieuwd komt de discussie over sprinklers bij een aantal industrietakken standaard terug. Daarbij dreigt de sprinkler als een soort Haarlemmerolie te worden ingezet, een soort ‘one size fits all’ oplossing. Scherp geformuleerd: het gaat hier om eenzijdig, eendimensionaal denken.
Het gevolg van een focus op sprinklers
Die zijn soms dramatisch. Bedrijven lijken zich – technisch, organisatorisch of financieel – te vertillen aan de sprinklereisen van verzekeraars. In sommige gevallen loopt de weg dan dood: of ze moeten een verzekering afsluiten met een extreem hoge premie, of ze blijven (deels) onverzekerd.
Dat betekent de facto dat bedrijven met sommige bedrijfsactiviteiten moeten stoppen. Omdat de markt niet bezaaid is met aanbieders (er heeft een shake-out plaatsgevonden) van bedrijfsmatige verzekeringen, is een alternatief niet snel voorhanden. De kans op een betere deal is nihil. Bovendien is voor grotere objecten sowieso het meedoen van meer verzekeraars vereist. Deze verzekeraars moeten allemaal op één lijn zitten.
Wat wordt over het hoofd gezien?
Sprinklers zijn een repressief middel, bedoeld om de omvang van schade te beperken. Er zijn ook manieren om het risico op een calamiteit en schade te verkleinen. Een sprinkler voorkomt niets; heeft geen effect op een worst-case scenario. Wie sprinklers eist, draait, populair gezegd, aan slechts één knop.
Welke andere knoppen zijn er?
Welke alternatieven voor de focus op sprinklers en andere repressieve maatregelen worden – in de optiek van Riskonet – onvoldoende op waarde geschat? In het kort komt het neer op ‘BIO’ + andere voorwaarden / hogere premies:
- Bouwkundige maatregelen, zoals het installeren of optimaliseren van brandmuren, brandscheidingen (daarbij wel iets beter dan het Bouwbesluit eist), kiezen voor veilige isolatiematerialen. En er in de loop van de tijd ook voor zorgen dat bepaalde maatregelen niet waardeloos worden: een brandscheiding waar een installateur een gat in boort, is minder effectief.
- Installatietechnische maatregelen, zoals detectie. Een goede brandmeldinstallatie kan voorkomen dat een beginnend brandje onopgemerkt blijft en een echte calamiteit wordt.
- Organisatorische maatregelen, zoals het bevorderen van veiligheidsbewustzijn en het invoeren van protocollen, zoals het uitzetten van printers en het controleren of warmtebronnen zijn uitgeschakeld aan het einde van een werkdag. Ook het controleren van vergunningen voor heet werk, zoals lassen en slijpen, kan de kans op onheil verkleinen. Zorgen dat laswerk niet bij brandbare materialen plaatsvindt, controleren dat bouwwerk veilig gebeurt: het gaat hier, kortom, om orde en netheid, het organiseren van risicoverlaging en om het bevorderen van een goede veiligheidscultuur.
- Onverzekerd zijn is voor veel bedrijven geen optie. Wanneer er geen haalbare verbetermogelijkheden meer zijn voor een onderneming, waarom is er dan geen alternatief mogelijk in de vorm van een hogere premie i.c.m. bijvoorbeeld hogere eigen risico’s?
Oproep tot een dialoog
Op wie richt Riskonet zich met de oproep tot een dialoog over sprinklers? Op verzekeraars, maar zeker niet alleen op deze doelgroep. Ook het bedrijfsleven verdient een aansporing om slimmer en verstandiger kansen en risico’s op schade te managen. In sommige ondernemingen is onvoldoende aandacht voor de schadeverwachting onder normale omstandigheden. Bedrijven richten zich soms ook te zeer op het voldoen aan de eisen van de verzekeraar en te weinig op het aandragen van alternatieven die risico’s aanzienlijk kunnen verkleinen.
Een ander verstandig advies: ondernemers doen er goed aan bij hun bedrijfsbeleid en investeringsbeslissingen meer oog te hebben voor risico’s. Dat doet meer voor continuïteit dan het ‘afkopen’ van risico’s met een verzekeringspolis. Een recent voorbeeld uit de adviespraktijk van Riskonet illustreert dit. Een onderneming die verschillende productiegebouwen wilde samenbrengen op één locatie én onder één dak, deed goede zaken qua efficiency en bouwkosten.
Tegelijk plaatste de onderneming daarmee al z’n eieren in één mandje, met extra risico’s en mogelijk grotere schade bij een incident of calamiteit. Een keuze voor realisatie van separate gebouwen op één locatie gaf een veel beter risicoplaatje.
Het betreft hier dus een oproep aan beide partijen: voer de dialoog op inhoudelijke gronden en bekijk de problematiek vooral in meer dimensies. Voer een open discussie, sta open voor alternatieven die een bijdrage kunnen leveren aan het integrale plaatje. Dat is een aansporing aan verzekeraars én aan bedrijven – zij moeten zich realiseren dat er risico’s zijn die ze niet moeten willen lopen. Er zijn genoeg mogelijkheden om de kans op onheil aanzienlijk te verkleinen.
De visie van verzekeraars
Het is fair om bij de beoordeling van dit dilemma eens in de schoenen van verzekeraars te gaan staan. Hoe wordt daar gekeken naar de ogenschijnlijk eenzijdige focus op het opnemen van sprinklerinstallaties in het eisenpakket?
Riskonet heeft hierover met een aantal vertegenwoordigers van verzekeraars indringende en diepgaande discussies gevoerd. Behalve dat duidelijk werd dat verzekeraars het dilemma herkennen, zijn uit het gesprek enkele interessante inzichten naar voren gekomen. Wat zijn de elementen van de rode draad die wij ontdekten?
- Verzekeraars dienen bij hun acceptatieproces lastige afwegingen te maken, met name rond risico’s en de kans op calamiteiten. Daarbij hebben zij een – goed te begrijpen – voorkeur voor aspecten die hard te maken zijn. Zaken die zichtbaar, meetbaar zijn en waarvan door jarenlange praktijkervaring hard te maken is dat ze werken. Ze zoeken houvast en daar kan iedereen zich iets bij voorstellen, gezien de mogelijke financiële implicaties van een acceptatie. Die houvast is er zeker bij een sprinklerinstallatie: het is duidelijk wat het effect is van inwerkingtreding. Als er een incident plaatsvindt, dan speelt een sprinklerinstallatie een positieve en goed vast te stellen rol in het voorkomen van grote schade. Een sprinkler die gecertificeerd en gecontroleerd is, levert een meetbare bijdrage. Maar helaas doet de installatie niets in de zin van preventie.
- Verzekeraars erkennen andere aspecten uiteraard ook als waardevol. Maar ze zijn per definitie iets minder in cijfers en keiharde data te vangen. Denk hierbij aan zaken die door verzekeraars als softere aspecten worden gezien, zoals:
- Een goed veiligheidsbeleid
- Een strak georganiseerd veiligheidsplan
- Goed getrainde verantwoordelijken voor veiligheid
- Uitstekend onderhoud van installaties
- Deze zachtere elementen zijn onderhevig aan interpretatie, aan inschatting. Ze zijn weliswaar belangrijk en waardevol, maar in een acceptatieproces waarin vinkjes bij hardere, goed concreet te maken aspecten belangrijk zijn, lijken ze minder gewicht in de schaal te leggen.
- In the insurer’s underwriting process, the “likelihood” aspect plays a subordinate role. It is also an aspect that is difficult to express in figures. After all, how big or small is the likelihood that there will be a calamity? Irrespective of how big or small that likelihood is, the sprinkler system is there to limit the consequences, which makes it a “hard” factor. In the hardened world of insurance, the fact that only limited attention is being paid to the “likelihood” is one that will not be changing any time soon.
Een oplossingsrichting!
De behoefte aan houvast bij verzekeraars is dus zeker te begrijpen. Tegelijk doet de neiging tot het verplicht stellen van sprinklers geen recht aan de serieuze preventie-inspanningen van ondernemingen. Inspanningen die onmiskenbaar de kans op een calamiteit verkleinen en ook de gevolgen beperken – maar die nu eenmaal lastig te kwantificeren zijn. Hoe kunnen deze inspanningen alsnog gewicht krijgen?
A possible solution that Riskonet wants to offer insurers and companies alike is a Prevention Certificate. Can an organisation, for example, demonstrate that it is taking prevention seriously? Does it have effective safety plans? Is it investing the necessary time and money in training employees and maintaining its installations? Are permit systems being properly implemented? And has all this been checked, approved and certified? If so, the organisation will have earned itself a Prevention Certificate, something that will probably go down very well with insurers and can lead to acceptance for the necessary insurance.
Verzekeraars hebben zich optimistisch getoond over de rol die zo’n certificaat kan spelen bij de acceptatie. Ondernemingen lijken op hun beurt ook bereid hun preventieinspanningen te formaliseren.
Vanuit haar positie als professioneel adviseur tussen deze partijen is Riskonet voornemens de praktische haalbaarheid van een Preventiecertificaat verder te onderzoeken. En om samen met de partijen vaart te zetten achter de invoering van het certificaat.
Meepraten, of op een andere manier bijdragen?
Wilt u meepraten, uw visie delen of op een andere wijze bijdragen? Neem contact op met Ron de Bruijn, managing partner van Riskonet.
Copyright
Dit is een uitgave van Riskonet. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door print-outs, kopieën, of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Riskonet.
